Παρασκευή, 13 Νοεμβρίου 2026
«Μητέρα, αν το βρεις βαρύ το γράμμα μου,
είναι που σκύβει απάνω του ο Πενταδάκτυλος φορτωμένος Τούρκο,
αν το βρεις ασήκωτο,
είναι που γονατίζει απάνω του ο Πενταδάκτυλος φορτωμένος Τούρκο».
Κώστας Μόντης: "Τα τρία Γράμματα στη Μητέρα"
Ο Πενταδάκτυλος γονατίζει στους στίχους του Κώστα Μόντη κάτω από το βάρος της κατοχής. Στη σκιά του βρίσκονται οι τόποι μας, τα σπίτια που περιμένουν τους ανθρώπους τους, οι διαδρομές που παραμένουν στη μνήμη με μια υπόσχεση επιστροφής. Κάθε Νοέμβρη, η επέτειος της παράνομης ανακήρυξης του ψευδοκράτους ανοίγει ξανά αυτή την πληγή και μας καλεί να αναλογιστούμε το χρέος μας απέναντι στην πατρίδα μας.
Στις 15 Νοεμβρίου 1983, εννέα χρόνια μετά την τουρκική εισβολή, η τουρκοκυπριακή ηγεσία ανακήρυξε μονομερώς ένα ψευδοκράτος στα κατεχόμενα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Με τα ψηφίσματα 541 και 550, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών καταδικάζει την απόπειρα απόσχισης τμήματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, θεωρεί την ενέργεια αυτή νομικά άκυρη και ζητά την ανάκλησή της. Μέχρι σήμερα μόνο η Τουρκία αναγνωρίζει το ψευδοκράτος. Η διεθνής κοινότητα συνεχίζει να το θεωρεί προϊόν της κατοχής. Πάνω στις πλαγιές του Πενταδάκτυλου μια τεράστια σημαία, φωτισμένη τις νύχτες, θυμίζει καθημερινά στους κατοίκους της Λευκωσίας ότι η διαίρεση δεν είναι παρελθόν αλλά παρόν.
Στο πλαίσιο αυτό, την Παρασκευή, 13 Νοεμβρίου 2026, πραγματοποιήθηκε στο Σχολείο μας ενδοτμηματική εκδήλωση αφιερωμένη στην Ημέρα Καταδίκης της Ανακήρυξης του Ψευδοκράτους.
Οι μαθητές και οι μαθήτριες είχαν την ευκαιρία να προσεγγίσουν τα γεγονότα της τουρκικής εισβολής του 1974 μέσα από μαρτυρίες ανθρώπων που τα έζησαν. Άκουσαν για τις μέρες του πολέμου, για τη βίαιη έξοδο από τα σπίτια και τα χωριά τους, για τη ζωή στους προσφυγικούς συνοικισμούς και για την αγωνία των οικογενειών των αγνοουμένων. Ακολούθως, παρακολούθησαν ιστορικά στιγμιότυπα από την ανακήρυξη του ψευδοκράτος το 1983 και από τις αντιδράσεις της διεθνούς κοινότητας. Στη συζήτηση που ακολούθησε, τα παιδιά προβληματίστηκαν για τις συνέπειες της κατοχής. Αναφέρθηκαν στη σημερινή πραγματικότητα του τόπου μας: στα οδοφράγματα, στην περιφραγμένη Αμμόχωστο, στις περιουσίες, στον εποικισμό, στην πολιτιστική κληρονομιά που κινδυνεύει. Αναρωτήθηκαν τι σημαίνει για τη δική τους γενιά, που γεννήθηκε δεκαετίες μετά το 1974, να κρατά ζωντανή τη μνήμη χωρίς να γίνεται δέσμια του μίσους.
Στη συνέχεια, η μαθητική μας κοινότητα συμμετείχε στην εκδήλωση καταδίκης της ανακήρυξης του ψευδοκράτους που διοργάνωσε η Παγκύπρια Συντονιστική Επιτροπή Μαθητών (ΠΣΕΜ). Ενωμένη με μαθητές και μαθήτριες από όλη την ελεύθερη Κύπρο, ύψωσαν τη φωνή τους για τον τερματισμό της κατοχής και τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου.
Με τη σκέψη στραμμένη στον Πενταδάκτυλο, κρατούμε ζωντανή την ελπίδα για μια Κύπρο ελεύθερη και επανενωμένη: μια πατρίδα, όπου οι πρόσφυγες θα επιστρέψουν στα σπίτια τους, οι οικογένειες των αγνοουμένων θα βρουν τη δικαίωση που περιμένουν και τα παιδιά θα μπορούν να περπατούν στους τόπους των προγόνων τους. Εκεί θα χτίζουν το μέλλον τους με ειρήνη, ασφάλεια και αξιοπρέπεια. Γιατί όσο βαρύ κι αν είναι το γράμμα, η μνήμη παραμένει ζωντανή.